Akademisyen Nasıl Olunur ?

Elif Yağmur

Öncelikle akademisyenlik nedir kısa bir tanımla başlayalım istiyorum. Akademisyen, üniversite ve benzeri yüksek öğrenim kurumlarında öğretimi gerçekleştiren, araştırma yapan ve özgün araştırmalarıyla alanına katkıda bulunan kişilere verilen genel mesleki unvandır.

Akademisyenler üniversitelerde ders verme, bilimsel gelişmeleri inceleme, gözlem yapma, konferans panel, sempozyum gibi faaliyetlere katılma gibi görevleri yürütürler.

Peki, bir akademisyen olmak için ne yapmalı?

Akademisyen olmak için lisans düzeyinde ve sonrasında dikkat edilmesi gerek bazı noktalar vardır. Örneğin lisans süreci içerisinde not ortalamasını yüksek tutmak ve yabancı dil öğrenmek. Bunlar lisans bitiminden sonra başlayacak olan yüksek lisans süreci için oldukça önemli. Şimdi bu süreçleri adım adım, kısaca tanıyalım.

İlk olarak yüksek lisans süreci. Akademisyenlik için başlangıç adımıdır. Yüksek lisansa başvurmak için bazı sınavlara girilmelidir. Bunlar ALES ve YDS. Bu sınavlardan talep edilen puanlar çok farklılık göstermese de üniversitelere göre değişebilir. Daha sonra ALES, YDS ve mezuniyet ortalamanız hesaplanır. Ek olarak üniversite de kendisi bir sınav yapar. Yüksek lisans sürecinde eğitim için de üniversiteye başvurabilirsiniz. Kabul edildiğiniz takdirde üniversitenin araştırma görevlisi kadrosuna yerleştirilir ve üniversiteden maaş alırsınız. Ancak bu durum her yüksek lisans öğrencisinin araştırma görevlisi olacağı anlamına gelmez. Gerekli şartları yerine getirmeniz ve seçilerek kadroya dahil olmanız gerekir. Araştırma görevlisi kadroları YÖK tarafından belirlenir.

Üniversiteye adım atmak için diğer bir alternatif olarak da öğretim görevlisi olunabilir. Öğretim görevlisi olmak için ALES ve YDS gereklidir ancak büyük oranda deneyim göz önüne alınır ve araştırma görevlisinde olduğu gibi yüksek lisans zorunluluğu yoktur.

Yüksek lisans sürecinden sonra akademisyenlik yolundaki ikinci adım ise doktora yapmaktır. Yüksek lisans sonrasında doktora yapmanız gerekmektedir.

Doktora süreci bittikten sonra yardımcı doçent olarak üniversitelerde ders verme, araştırma yapma gibi görevlerde bulunursunuz. Tabi ki bunun içinde ilanları, başvuru tarihlerini takip etmeniz gerekmektedir. Her üniversite kendi sayfasında ilanları yayınlar.

Yardımcı doçentlik sürecinde yapılan görevler, yani ders verme, makale yayınlama, araştırma vs. hepsi adaya belirli puanlar kazandırır. Yeterli puana ulaşıldığında adayın tüm bu faaliyetlerini içeren dosya doçentlik talebiyle rektörlüğe gönderilir. İncelenen dosya sonrasında adayın doçentlik için yeterli olduğuna karar verilirse YÖK tarafından doçentlik kadrosu açıldığında başvuru yapılabilir.

Doçentlikten sonraki son adım ise profesörlük.  Profesörlük için de yardımcı doçentlikten doçentliğe geçişte uygulanan adımlar uygulanır. Aday doçentlik sürecinde yaptığı faaliyetlerden belirli puanlar kazanır ve aynı adımlar sonunda YÖK tarafından profesörlük kadrosu açıldığında başvuru yapılabilir. Tek bir fark vardır: Mülakat. Yardımcı doçentlikten doçentliğe geçiş sürecinde, adayın rektörlüğe gönderilen dosyası incelendikten sonra bir mülakat düzenlenir. Profesörlüğe geçiş sürecinde ise bu adım yoktur.

Tüm bu adımları inceledikten sonra biraz da akademik kadro ve buna bağlı birkaç terime göz atalım.

Akademik kadro içerinde çokça karıştırılan kimi zaman birbirinin yerine kullanılan ama asla aynı anlam gelmeyen bazı terimler bulunmaktadır. Örneğin öğretim görevlisi, öğretim üyesi, araştırma görevlisi uzman vs. Bunların ne olduğuna ve aralarındaki temel farkları inceleyim.

Öğretim Elemanı: Öğretim elemanı üniversite içerindeki tüm akademik personellere verilen genel isimdir. Araştırma görevlisi, öğretim görevlisi, Yardımcı doçent, doçent vs. gibi unvanlara genel olarak hitap edilmek istendiğinde öğretim elemanı terimi kullanılır.

Öğretim Üyesi: Öğretim Elemanından farklıdır. Genel bir unvan olarak değil sadece belirli kadrolara hitap eder. Yardımcı doçent, doçent ve profesör olan kişiler öğretim üyesi olarak yer alır.

Öğretim Görevlisi: Üniversite içerisinde ders verme görevini üstlenirler. Bu kadroda genel olarak yüksek lisans ya da doktora şartı aranmaz.

Uzman: Üniversite bünyesinde uzmanlık gerektiren bölümlerde-işlerde görev alırlar.

 

Yorum Bırakın